جعفر شهرى باف
358
طهران قديم ( فارسى )
مىكردند و محل قمار لاتهاى لالهزار و استانبول كه روزها ( سفره ) « 4 » هاى خود را گله به گلهء آن مىگستردند ؛ تا بعدها كه به امر پهلوى اول ، تعريض و مستقيم گرديده ساختمانهاى بانك ملى و بانك كارگشايى و « عمارت اپرا » « 5 » در آن بوجود آمدند . سفارت انگليس سفارت انگليس دومين محل سرشناس اين خيابان بود كه در خيابانكشيهاى بعد از 1304 شمسى ، قسمتى از شرق و جنوب آن ، داخل خيابان علاء الدوله و نادرى گرديد ، همان كار يعنى خراب كردن ديوار سفارت انگليس كه غولى به نظر مردم بوده صاحبش را مالك الرقاب كرهء ارض مىدانستند سببى شود كه تسمه از گردهء مخالفان خيابانكشيهاى شهر كه در بعضى نقاط از كنار و ميان خانههاى بعضى ارباب قدرت مىگذشت كشيده بگويند : « جايى كه شتر بود يك قاز « 6 » ، خر قيمت واقعى ندارد » و سر به تسليم بسپارند ! كه چون در اين كتاب نظر به تاريخ سياسى نبوده ، قلم محدود به معرفى وضع و حال اجتماعى پنجاه سال پيش مىباشد فقط از سفارت انگليس به دو نكتهء آن توجه مىكنيم : اولا نمونههاى ديوارهاى دو طرف شرق و جنوب آن كه در معرض خرابى قرار گرفت ديوارهاى شمال و غرب آن كه هنوز هم با هلاليهايى برجاست و ديگر داستانى از ساختمانهاى مشروحهء ذيل داخل آن كه قبل از بلواى مشروطه بوجود آمد و روشنگر چگونگى تولد مشروطه در ايران مىباشد ؟
--> ( 4 ) . سفرهى چرمين يا غير آن با گستردنشان از طرف كاسه كوزهدار ( باجگير ، ليلاج ) قمار رسميت مىگرفت ، و در قمارهاى رسمى و بزرگ غير گوشه كنار وسط آن كاسهاى براى ريختن پولى كه به سرش مىخواستند قمار بكنند و كوزهاش ده يكى كه از طرف برنده براى قمارخانهدار در آن ريخته مىشد . ( 5 ) . محلى براى اپرا با مخارجى سنگين كه پس از شهريور 1320 نيمهكارهى آن خراب و بجايش بانك رهنى ساخته شد . ( 6 ) . يك پنجم شاهى و ارزش شاهى يك بيستم ريال .